Երևանում՝ 11:07,   27 Մայիս 2024

Պատմության գանձերը. Լճաշենի դամբարանաբլուրից հայտնաբերված Ք. ա. 14-13- րդ դարերի արձանախումբը՝ իշխանության խորհրդանիշ

Պատմության գանձերը. Լճաշենի դամբարանաբլուրից հայտնաբերված Ք. ա. 14-13-
րդ դարերի արձանախումբը՝ իշխանության խորհրդանիշ

ԵՐԵՎԱՆ, 17 ԱՊՐԻԼԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Ք. ա. 14-13-րդ դարերին թվագրվող արձանախումբը հայտնաբերվել է 1956 թվականին  Լճաշեն գյուղի շրջակայքում կատարված պեղումների ժամանակ՝ N 2 բրոնզեդարյան դամբարանաբլուրից, որն, ըստ ուսումնասիրությունների, ցույց է տալիս ժամանակաշրջանի և՛ տեխնիկական, տեխնոլոգիական զարգացվածության աստիճանը,  և՛ հոգևոր պատկերացումներով պայմանավորված իշխանության խորհրդանշանների արտահայտման միջոցը:

«Արմենպրես»-ի հետ զրույցում Հայաստանի պատմության թանգարանի  հնագիտության և դրամագիտության բաժնի գիտաշխատող-ֆոնդապահ Բենիկ Վարդանյանը նշեց, որ այս արձանը պատրաստված է մոմե կաղապարի միջոցով:

OLD02945.JPG (382 KB)

Նկարագրելով արձանախմբի առանձնահատկությունները, մասնագետը նշեց, որ նմուշի խարսխաձև պատվանդանի (լայն.՝ 10.8 սմ) երկու ծայրերն ավարտվում են կճուճաձև վերնամասով։ Պատվանդանը ստորին մասում երկճյուղված է, որտեղ առկա միջնորմը նախատեսված է կաշեթոկով արձանիկը փայտին ամրացնելու համար։ Պատվանդանի հիմնամասում բացված են եռանկյունաձև կտրվածքներ։

Խարսխաձև պատվանդանի ծայրերին՝ կճուճաձև վերնամասերի մեջ, հարթակների վրա կանգնած դիրքով, ամրացված է քարայծի երկու արձանիկ։

OLD03029.JPG (356 KB)

«Խարսխաձև պատվանդանի ուղեկցությամբ այս արձանախումբը Լճաշենի հիմնական բնորոշիչ հատկանիշներից մեկն է. այդպիսիք առկա են Լճաշենում  տասնյակ օրինակներով, սակայն կենդանիների պատկերմամբ նման արձանախմբերը բացառիկ օրինակներ են: Լճաշենի երկրորդ դամբարանաբլուրից հայտնաբերված այս արձանախումբը եղել է արձանադրոշ և իշխանության խորհրդանիշ»,-նշեց նա:

Թանգարանի  հնագիտության և դրամագիտության բաժնի գիտաշխատող-ֆոնդապահը նշեց, որ ցուլը բրոնզեդարյան ժամանակաշրջանում եղել է ամպրոպի աստվածը: Այն նաև  հանդես է եկել որպես համայնքի կյանքի կենսունակության, իշխանության և անձրևի հովանավորը: Ըստ նրա՝ Լճաշենում նմանատիպ քանդակի առկայությունը խոսում է այդ համայնքում իշխանության ձևավորման աստիճանի և Աստծու կողմից լիազորված մարդկանց առկայության մասին:

OLD03025.JPG (381 KB)

Արձանիկներից մեկը կանգնած է քառանկյուն հարթակի վրա (2.5 սմ)։ Ունի համաչափ բացված վերջույթներ։ Հետին վերջույթների վրա արտահայտված է ծունկը։ Իրանին առկա է վեր ուղղված եռանկյունաձև կտրվածք։ Պոչը կարճ է։ Քարայծերն ունեն երկար վիզ, որն ավարտվում է ներս ծալվող կեռ եղջյուրներով։ Ականջները փոքր են, աչքերն արտահայտված ուռուցիկ հավելումների տեսքով։ Քարայծերը դնչին ունեն օղակ։

18 սմ բարձրությամբ, քառակող, իրանին ուղղանկյուն ու սեպաձև կտրվածքներով պատվանդանն ավարտվում է կճուճաձև վերնամասով, որը նույնպես զարդարված է եռանկյունաձև նախշով։

OLD02946.JPG (366 KB)

Ուղղանկյուն, ճյուղավորված հարթակի վրա կանգնած է ցուլը։ Այն ունի կարճ, մկանոտ ոտքեր։ Իրանը զարդարված է սեպաձև և ուղղանկյուն կտրվածքներով։ Արտահայտված է բաշը՝ վրան եռանկյունաձև կտրվածքների հաջորդականությամբ։ Ցուլն ունի դուրս ճկված կեռ եղջյուրներ։ Ականջները փոքր են։ Աչքերն արտահայտված են մեծ, բայց խորը գնդիկների միջոցով։ Բերանն ընդգծված է հորիզոնական կտրվածքով։ Կենդանին արտահայտված ֆալ ունի, իսկ հանգիստ ցած կախված պոչը հասնում է մինչև ծնկները։

Հեղ. Գայանե Գաբոյան

Լուսանկարիչ՝ Հայկ Հարությունյան

Օպերատորներ՝ Հովհաննես Մկրտչյան, Հայկ Բարսեղյան

 


Բաժանորդագրվեք մեր ալիքին Telegram-ում






youtube

Բոլոր նորությունները    


Digital-Card---250x295.jpg (26 KB)

12.png (9 KB)

Գործակալության մասին

Հասցե՝ Հայաստան, 0002, Երեւան, Սարյան փող 22, Արմենպրես
Հեռ.՝ +374 11 539818
Էլ-փոստ՝ contact@armenpress.am