Ժամանակը Երևանում՝ 11:07:36,   25 Հունիս 2022

Ամեն ինչ անելու ենք, որ էլեկտրաէներգիայի շուկայում լինի ոչ թե միջինացված, այլ արդարացված գնագոյացում. փոխնախարար

Ամեն ինչ անելու ենք, որ էլեկտրաէներգիայի շուկայում լինի ոչ թե միջինացված, այլ  
արդարացված գնագոյացում. փոխնախարար

ԵՐԵՎԱՆ, 3 ՓԵՏՐՎԱՐԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Հայաստանը 2022 թվականի փետրվարի 1-ից անցում է կատարել էլեկտրաէներգետիկական շուկայի ազատականացված մոդելին:

Թեմայի շուրջ «Արմենպրես»-ը զրուցել է ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի տեղակալ Հակոբ Վարդանյանի հետ: Փոխնախարարի խոսքով՝ ազատականացված շուկայի ամբողջ իմաստը արդարացի գնի սահմանումն է յուրաքանչյուր սպառողի համար։

-Պարոն Վարդանյան փետրվարի 1-ից Հայաստանն անցում է կատարում էլեկտրաէներգետիկական շուկայի ազատականացված մոդելի։ Ի՞նչ է դա իրենից ենթադրում:

Մեր համակարգն այժմ գործում է մեկ գնորդի մոդելի սկզբունքով, այսինքն՝ բոլոր արտադրող կայաններից Հայաստանի էլեկտրական ցանցերը գնում է հոսանքը,  վաճառում է բաժանորդներն և բոլոր ծառայություններ մատուցողներին վճարում է: Ազատականացված մոդելը ենթադրում է, որ արդեն լինելու է այլընտրանք: Այլ մատակարարող ընկերություններ ևս հնարավորություն կունենան շուկայում ձեռք բերել հոսանք և վաճառել սպառողներին, ինչը նշանակում է, որ որոշ կայաններ արդեն չեն ունենա Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից ձևավորված սակագին, այլ կսկսեն վաճառել իրենց էլեկտրաէներգիան շուկայում առկա պահանջարկի և առաջարկի արդյունքում ձևավորված գնով։ 

էլեկտրաէներգիայի շուկայի փուլային ազատականացումը կապահովի հավասար մրցակցային պայմաններ, կնպաստի սակագների կայունացմանը, նոր մակարդակի կբարձրացնի տարածաշրջանային համագործակցությունը:

-Մոդելով նախատեսված է, որ որոշ կայաններ արդեն չեն ունենա Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի կողմից ձևավորված սակագին, այլ կսկսեն վաճառել իրենց էլեկտրաէներգիան շուկայում: Որքա՞ն նման կայաններ ունենք, ի՞նչ հզորությամբ են գործում, ի՞նչ արտադրական ծավալների մասին է խոսքը:

Այս պահին ունենք 40 հիդրոէլեկտրակայան, որոնց պետության կողմից տրված գնման երաշխիքը լրացված է և կարող են շուկայում  ազատ  վաճառել հոսանք:  Որպեսզի փոփոխությունը մեծ չլինի, առաջիկա տարին ընտրության հնարավորություն ենք տալիս, որպեսզի իրենք  որոշեն վաճառել հոսանքը ՀԷՑ-ին, թե շուկային : Բայց կարծում եմ, որ կամաց- կամաց հարթակը կձևավորվի և բոլորը դուրս կգան շուկա, և չեն սպասի մինչև դառնա պարտադիր:

Նշեմ, որ հաշվառման մոդելն ենք փոխել, անցնում ենք ժամային մոդելին, որը շատ բարդ գործընթաց է: Այս պահին 40 կայանի այդ հնարավորությունը տրված է, իրենք կարող են ընտրել՝ մնալ ՀԷՑ-ի ցանցում, որտեղ վաճառելու են անհաշվեկշռույթի գնով՝ 15,9 դրամ, թե դուրս գալ շուկա, որտեղ հնարավորություն են ունենալու ավելի բարձր  գնով վաճառել:

Կայանները շուկայում հնարավորություն են ունենալու սպառողներ գտնելու և մատակարար ընկերությունների միջոցով ուղիղ վաճառք իրականացնելու: Ուղիղ վաճառքը հիդրոէլեկտրակայանների կամ մեկ կայանի համար բավականին բարդ է, քանի որ հաշվառումը ժամային է, նա պետք է գտնի սպառող, որը իր արտադրած նույն քանակի հոսանքը սպառի, որպեսզի ավելցուկ կամ պակասորդ չլինի:

-Եթե կայանները շուկայում սկսեցին վաճառել էլեկտրաէներգիան առանց հանձնաժողովի ձևավորած սակագնի, ընդհանուր առմամբ շուկայում սակագնային ի՞նչ փոփոխություններ եք ակնկալում: Սպառողը որքանո՞վ դա իր գրպանի վրա կարող է զգալ:

Այս պահին հանձնաժողովը այդ կայանների համար սահմանել է սակագին՝ 15,9 դրամ, եթե իրենք ուզում են չչարչարվել, կարող են մնալ ՀԷՑ-ի վերահսկողության տակ,  ժամային գրաֆիկներ չկազմել, ՀԷՑ-ը լինի իրենց համար հաշվեկշռող, և վաճառեն սահմանված սակագնով: Բայց եթե ուզում են ավել գումար աշխատել,  կարող են դուրս գալ շուկա, կամ ուղիղ վաճառել, կամ  մատակարարի միջոցով, բայց պետք է նշեմ, որ մատակարարի հետ իրենց պայմանագիրը մենք չենք կարգավորում: Ամեն ինչ անելու ենք, որ երկրում լինի արդարացված գնագոյացում, ոչ թե միջինացված:   

-Արդյոք դաշտում նպաստավոր պայմանների ստեղծման անհրաժեշտություն կա՞, որպեսզի այդ կայանների թիվն ավելանա: Եթե այո, ապա ինչ քայլեր են նախատեսված: 

Ես կածում եմ, որ բոլոր քայլերը արդեն իսկ արված են, օրենսդրական փոփոխությունները դեռևս 2017 թվականից նախաձեռնվել է և փուլային իրականացվել է՝ կառավարության նոր որոշումներ, նոր գործիքակազմի ներդրումներ, ինչպես նաև մնացած փոփոխությունները: Ամեն ինչ արվել է, որպեսզի նպաստավոր լավ դաշտ ստեղծվի՝ ազատ շուկայում գործելու պայմանով: Սա  արվել է նրա համար, որպեսզի դաշտը առավել գրավիչ լինի, մարդիկ շահագրգռվեն կառուցել նոր կայաններ և սկսեն իրենք իրենց սեփական հոսանքը սպառել:

-Այս ուղղությամբ ներդրումները որքանո՞վ են գրավիչ և կա՞ն արդյոք հետաքրքրվողներ:

Այս պահին հետևում ենք ընթացքին: Դեռևս շուկայի կառավարման ծրագրում մատակարար կամ որակավորված սպառող չի գրանցվել, բայց  բավականին ակտիվ են հետաքրքրվողները, արդեն 3 լիցենզավորված ընկերություններ կան: Սակայն  կարծում եմ, որ առաջիկա ամիսներին թիվը կաճի, կունենանք մինչև 10 լիցենզավորված ընկերություն, մի քանիսն էլ կլինեն մեծածախ շուկայի առևտրի մասնակիցներ: Գիտենք, որ մարդիկ արդեն սկսել են միմյանց հետ պայմանավորվել, փորձել երկարաժամկետ պայմանագրեր կազմել, ինչն էլ կհանգեցնի շուկայի արագ ձևավորմանը և աշխուժացմանը:

-Ի՞նչ գործընթաց է սպասվում ապագայում:

Առաջին գործընթացը լինելու է մատակարարների ինստիտուտի  և որակավորված սպառողների ձևավորումը: Իսկ այն, ինչ արվում է, միտված է, որպեսզի արդարացի գնագոյացում տեղի ունենա, այսինքն՝ տարբեր սեզոններին, օրվա ընթացքում տարբեր ժամերին տարբեր է էլեկտրաէներգիայի ձեռքբերման գինը: Սակայն այսօր մենք բոլորս նույն գինն ենք վճարում՝ միջինացված սակագնով, որը ըստ իս արդարացի չէ: Եթե ես սպառում եմ ավելի թանկ ժամանակի հոսանք, պետք է դրա դիմաց թանկ վճարեմ և հակառակը՝ էժանի դեպքում ավելի էժան վճարեմ: Հիմա գնում ենք նրան,  որ յուրաքանչյուրը կվճարի համարժեք  գումար իր օգտագործած էներգիայի դիմաց:

Գայանե Գաբոյան 

 

 

 

 

 








youtube

Բոլոր նորությունները    


Գործակալության մասին

Հասցե՝ Հայաստան, 0002, Երեւան, Սարյան փող 22, Արմենպրես
Հեռ.՝ +374 11 539818
Էլ-փոստ՝ [email protected]